Nieuwjaarsbespiegeling voor 2021

Goede voornemens…., ik heb er normaal niet veel mee. Ik kan er wel een paar bedenken, hoor…. Maar onthóuden….? En toch: wat was zó waardevol in 2020, dat ik het mee neem naar 2021? Gewoon, omdat ik het volgend jaar weer mooier en vooral fascinerender wil maken.

Corona heeft mij wel aan het denken gezet. De meest vanzelfsprekende dingen zijn zeldzaam geworden. En dan bedoel ik niet de toiletrollen. Ik heb het over de meest menselijke behoeften nádat alle fysieke persoonlijke behoeften bevredigd zijn. En dat is in ons welvarend land sneller het geval dan elders op onze aardbol. Ik bedoel mijn sociale behoeften. Daar ergens zitten ook mijn goede voornemens. Ik schrijf ze deze keer op. Op een briefje dat ik ongetwijfeld kwijt raak.

In de natuur kennen we het verschijnsel dat er te pas en te onpas kleine wijzigingen in het DNA van een organisme optreden. Deze mutaties zijn spontaan en zeer zeker geen bewuste keuze in de vorm van goede voornemens. Wel makkelijk, hoeven we het ook niet te onthouden. Eigenlijk is het gewoon een foutje in de genetische overdracht van geslacht op geslacht. Vaak komt het de soort dan ook níet ten goede (het treurige verhaal van de wolharige mammoet). Dan sterft de soort uit. Soms kan het foutje achteraf het gemak dienen (bij de mens b.v. : geen haar op de rug). Dat is dan mooi meegenomen en ik zou zeggen: “Foutje…, bedankt!” Tenslotte kan het ook onverwacht tot een succesverhaal leiden (het verhaal van de zwarte berkenvlinder/berkenspanner). In die gevallen overleeft de soort niet alleen, maar concurreert de nieuwe variant de bestaande variant weg. Hier moet ik aan denken nu er onlangs een nieuwe variant van het Coronavirus in het nieuws kwam. Vlak vóór de formele Brexit, uit Engeland “duty-free”. Corona wil het volgend jaar dus ook mooier en fascinerender maken.

De Nederlandse taal heeft zich in dat zelfde jaar ook doorontwikkeld. Nieuwe woorden als, “anderhalvemetersamenleving”, “raamzwaaien”, “huidhonger”, “viruswappie” en (bij onze zuiderburen) “knuffelcontact” zullen hoogstwaarschijnlijk in de volgende uitgave van de Dikke Van Dale staan. Ook hebben bestaande woorden een nieuwe, of op z’n minst een andere context gekregen. Voorbeelden hiervan zijn “quarantaine”, “positief”, “elleboog”,”handen wassen”, “sterretjes”….. Onze taal gedraagt zich als een organisme. Net als in de natuur evolueert het mee met z’n omgeving. Zowel het nieuwe als het bestaande willen we dan een (nieuwe) naam geven. Of er gewoon “nieuw” voor zetten : “het nieuwe normaal”. Opdat we zullen onthouden…

Normaal gaat dat langzamer in onze taal. De ouderen onder ons, waar ik mezelf ook toe reken, kennen de voorbeelden. Ook in de spelling bijvoorbeeld: “vacantie” werd “vakantie”, “accoord” werd “akkoord”, enzovoorts. Zo hadden wij het niet geleerd in de schoolbanken. Dit zijn de geslaagde mutaties. De “lokomotief” heeft het niet overleefd en werd uitgerangeerd. Dat levert een tijd lang wat verwarring op, maar uiteindelijk went het wel. Dit brengt me op een idee. Opdat we zullen onthouden….

Als we de nieuwe variant van Corona eens een nieuwe spelling geven: Korona. Jammer is wel dat bij wéér een nieuwe variant de spellingskoek op is. Bij de spelling van Covid 19 is er meer eer te behalen; hier kunnen we met onmiddelijke ingang opnieuw beginnen met tellen: Kovid 1. Ik acht de overlevingskans van deze twee nieuwe spellingvarianten niet groot, maar we kunnen het gewoon proberen, toch? Dat doet de natuur ook! Grotere kans van slagen heeft de nieuwe spelling bij het woord “contact”. Als alles voorbij is schrijven we dit als “kontakt”. Je hoort het verschil niet en klinkt absoluut beter als het “nieuwe” contact, waar bijna iedereen een vieze smaak van in de mond krijgt (overigens één van de symptomen van Korona). En ook “vacantie” wil ik nomineren als nieuwe schrijfwijze. Ik daag jullie uit om zelf nog woorden aan te vullen bij dit rijtje.

Iedere keer als we dan lezen wat we zeggen, doet het ons nadenken over wat we van het rare jaar 2020 heb meegenomen naar 2021 en wat we daar heb gelaten.

Ik wens iedereen een mooi en fascinerend, vascinerend, vaccinerend Nieuw Jaar en dat alle goede voornemens uit mogen komen 🙏.

Geef een reactie

You have to agree to the comment policy.